De Belgian Cooperative Monitor 2025 van het Kenniscentrum voor Coöperatief Ondernemen (KU Leuven) en Cera bevestigt de blijvende relevantie van het coöperatieve model. In een context van economische, sociale en ecologische uitdagingen tonen coöperaties zich als stabiele en toekomstgerichte ondernemingen die mens en gemeenschap centraal stellen.
Dat is geen toeval. 2025 riepen de Verenigde Naties uit als het Internationaal Jaar van de Coöperaties, als erkenning voor ondernemingen die mensen centraal stellen en economische activiteit combineren met democratisch bestuur en maatschappelijke meerwaarde.
Kwaliteit boven kwantiteit
Sinds de hervorming van het vennootschapsrecht in 2019 is het aantal coöperaties gedaald van bijna 25.000 naar ruim 12.500. Die daling weerspiegelt vooral een opschoning van het landschap. Enkel ondernemingen die het coöperatieve gedachtegoed daadwerkelijk onderschrijven, behouden vandaag het cv-statuut.
Wat overblijft, is een kleinere maar duidelijker afgelijnde groep coöperaties die bewust kiezen voor democratische controle, solidariteit en betrokkenheid van hun leden.
Sterke cijfers, duurzame waarde
Hoewel coöperaties met het nieuwe cv-statuut slechts 0,14% van alle Belgische ondernemingen vertegenwoordigen, leveren ze een disproportioneel grote bijdrage aan de economie:
- 1,1% van het Belgische BBP
- 1,5% van de werkgelegenheid
- 29 miljard euro omzet in 2023
Ook de werkgelegenheid blijft groeien. Sinds 2016 nam het aantal voltijdse equivalenten in coöperaties toe met meer dan 7%. Bovendien creëren nieuwe coöperaties gemiddeld meer toegevoegde waarde per onderneming dan vergelijkbare bedrijven in andere rechtsvormen.
De Monitor toont ook aan dat coöperaties bijzonder veerkrachtig zijn. Tijdens de coronapandemie steeg hun gemiddelde toegevoegde waarde met 5%, terwijl andere delen van de economie zwaar onder druk stonden. Coöperaties focussen op langetermijnwaarde, wat hen beter bestand maakt tegen schokken.
Relevantie voor de energietransitie
Voor REScoop.Vlaanderen zijn deze inzichten herkenbaar. Energiecoöperaties combineren economische activiteit met lokale verankering en actieve burgerparticipatie. Ze spelen een cruciale rol in de omschakeling naar een duurzaam en rechtvaardig energiesysteem en tonen hoe coöperatief ondernemen bijdraagt aan een sterke, veerkrachtige economie.
Met minder, maar sterker
De Monitor maakt duidelijk dat de impact van coöperaties niet te onderschatten is. Hoewel coöperaties vaak onder de radar blijven, vormen ze toch een essentiële bouwsteen van een veerkrachtige Belgische economie – én samenleving.
Meer info op de website van het Kenniscentrum voor Coöperatief Ondernemen (KU Leuven).