25 september 2021 om 05:25 – Frida Deceunynck (link)
De energiecoöperaties schieten als paddenstoelen uit de grond. Als coöperant vangt u twee vliegen in één klap: groene stroom van eigen kweek én een dividend. Maar de ene energiecoöperatie is de andere niet.
Wilt u de energietransitie een duwtje in de rug geven? Dan bent u bij een energiecoöperatie aan het goede adres. Duur is dat niet. Eén aandeel volstaat om lid te worden. Dat kost u tussen 100 en 250 euro. De coöperatie investeert het ingezamelde geld in zonne-installaties, windturbines of andere hernieuwbare-energieprojecten. Dat levert u als aandeelhouder een dubbel voordeel op. U deelt in de winst in de vorm van een dividend. Bovendien kunt u als lid bij sommige coöperaties groene energie afnemen voor eigen gebruik.
De ene energiecoöperatie is echter de andere niet. In de sector van de hernieuwbare energie woedt al jaren een debat tussen de zogenaamde rescoops en fincoops. Rescoops zijn burgercoöperaties die rechtstreeks investeren in hernieuwbare energie. Ze zijn eigenaar van hun installaties. Ecopower en Beauvent hebben meer dan een kwarteeuw ervaring als energiegemeenschap. Sindsdien kwamen er nog een twintigtal andere rescoops bij. Voorbeelden zijn Bronsgroen, Coopstroom, Energent, Klimaan, ZuidtrAnt, Vlaskracht, Volterra, enz. Rescoops dragen het coöperatief gedachtegoed hoog in het vaandel en oogsten energie voor eigen gebruik.
Fincoops zijn op een andere leest geschoeid. Het zijn financieringsvehikels van de grote energiebedrijven en semi-overheidsinstellingen. Voorbeelden zijn Cogreen (Engie/Electrabel), Limburg Wind (Aspiravi), Wind Together (EDF Luminus), Storm, Eoly (Colruyt), … Ze halen kapitaal op bij de burgers en lenen dat via een achtergestelde lening uit aan het moederbedrijf. Ze bieden dus beleggingen aan in hernieuwbare energie.
In de sector van de hernieuwbare energie woedt al jaren een debat tussen de ‘rescoops’ en de ‘fincoops’
Voor de energiereuzen is dit een relatief goedkope manier om hun groene imago op te krikken, maar hun coöperatief gehalte is zeer beperkt. Ter indicatie: bij een commerciële windturbine zijn gemiddeld maar 30 burgers betrokken, bij een coöperatieve windturbine zijn dat er 3.000. Volgens de principes van de nieuwe vennootschapswetgeving worden ze vanaf 2024 automatisch omgezet in gewone bv’s.
Kan ik als coöperant groene energie afnemen?
Bij sommige energiecoöperaties kunt u als lid ook klant worden en groene energie afnemen. Rescoops delen hun zelf geoogste energie via de leveringsvergunning van Ecopower. ‘Onze klanten worden 85% van de tijd beleverd met energie van onze rescoop-installaties’, zegt Jan De Pauw van Ecopower. ‘15% van de tijd passen we bij met groene energie die we aankopen op de markt. Die is eveneens voor 100% groen en lokaal geproduceerd.’
Bij de klassieke energieleveranciers heeft u die garantie niet. Onder de noemer van groene energie verkopen ze ook grijze elektriciteit met een groen label van bijvoorbeeld een Noorse waterkrachtcentrale. Die energie is volgens Europa ook groen, maar levert geen extra bijdrage aan de ontwikkeling van hernieuwbare energie, want die centrales staan er al 50 jaar.
Is groene energie duurder dan grijze?
Neen, volgens de V-test is groene stroom vaak goedkoper dan grijze. Neemt u als lid groene energie af bij een energiecoöperatie, dan valt uw energiefactuur echter niet noodzakelijk goedkoper uit. Dat hangt af van uw verbruiksprofiel. Voor prijsbewuste consumenten blijft tarieven vergelijken de boodschap. Op termijn kan er wel een prijsverschil ontstaan in het voordeel van groene energie. De Europese CO2 -taks zal de kostprijs van fossiele energie immers doen toenemen. Groene-energieproducenten ontsnappen hieraan.
Niet alleen de prijs is echter zaligmakend voor de consument. Ook de dienstverlening is belangrijk. Volgens de klachtenindicator van de Federale Ombudsdienst voor Energie en de Vlaamse regulator Vreg scoort Ecopower het hoogst qua dienstverlening met een klachtenscore van 0,00.
Welk dividend mag ik verwachten als coöperant?
Het maximumdividend is wettelijk geplafonneerd op 6% bruto. In realiteit keren startende coöperaties de eerste jaren echter vaak geen dividend uit. De meer mature energiecoöperaties keren gemiddeld een dividend uit van 3 à 5% (zie tabel) .
‘Voor coöperanten met één aandeel is het dividendrendement niet zo belangrijk’, zegt Jan De Pauw van Ecopower. ‘Op een investering van pakweg 250 euro is dat peanuts. 70% van onze aandeelhouders heeft slechts één aandeel. Daarvan neemt 80% ook stroom af. Dat is hun belangrijkste motief om aandeelhouder te worden: lokaal geproduceerde energie in eigen handen houden.’
Beleggers die wel mikken op rendement, hebben de mogelijkheid om meerdere aandelen te kopen. Bij de meeste energiecoöperaties is de maximale instap begrensd tot pakweg 3.000 à 6.000 euro per persoon. Uitschieter is ECO2050, met een maximuminvestering van 50.330 euro per persoon. Van het rendement wordt 30% roerende voorheffing ingehouden. Die kunt u terugvorderen via uw belastingaangifte tot maximaal 240 euro.
Zijn er ook risico’s aan verbonden?
Ja, coöperaties zijn economische bedrijven en kunnen dus failliet gaan. In het slechtste geval kunt u uw volledige inleg kwijtspelen, zoals het Electrawinds/Groenkracht-debacle aantoont. Omgekeerd kunnen goede bedrijfsresultaten zich nooit vertalen in stijgende koersen. Bij een uitstap wordt u terugbetaald tegen de nominatieve waarde.
Houd er ook rekening mee dat u in vele gevallen een minimale looptijd moet respecteren en dat de uitstapmodaliteiten complex kunnen zijn. De meeste energiecoöperatie werken met een minimale looptijd van 3 of 5 jaar. ECO2050 is een uitzondering en legt geen minimumtermijn op. Dat neemt niet weg dat er bij een exit specifieke regels spelen. U kunt uw uitstap alleen aankondigen tijdens de eerste 11 maanden van het boekjaar. De terugbetaling gebeurt op 31 december van datzelfde jaar na goedkeuring door de raad van bestuur.