Coöperatieve windturbines leveren niet alleen een belangrijke bijdrage aan het milieu en het klimaat, maar hebben ook een structureel positieve invloed op de energiefactuur van huishoudens. Sinds de liberalisering van de Europese energiemarkt in 2003 en de start van coöperatief energiedelen, profiteren Vlaamse gezinnen van deze voordelen. Vandaag maken meer dan tien burgerenergiecoöperaties gebruik van de leveringsvergunning van Ecopower, een coöperatieve energieleverancier.
De energiecrisis heeft de impact van burgerenergie op de energiefactuur nog duidelijker gemaakt. Volgens de VREG-test van juni 2022 waren de goedkoopste commerciële leveranciers gemiddeld 60% duurder dan het coöperatieve tarief. In juli en augustus liep dat verschil zelfs op tot 100%, en sinds september 2022 bedraagt het verschil gemiddeld 220%. Op jaarbasis is het coöperatieve tarief ongeveer €200 duurder dan het sociaal tarief, maar commerciële tarieven zijn gemiddeld €2000 duurder. Daarmee heeft burgerenergie een grotere impact op de energiefactuur dan alle overheidsmaatregelen samen sinds begin 2022.
Door een gebrek aan nieuwe projecten geldt sinds begin 2022 een gedwongen contractstop voor burgerenergie. Vanaf 1 november zal ook coöperatieve stroom duurder worden, omdat er te weinig productie-installaties in handen van burgers zijn. Tegelijkertijd zoekt de overheid bij producenten naar overwinsten.
Stel dat 50% van de windturbines in Vlaanderen coöperatief beheerd zou worden, dan zouden niet 60.000 maar 800.000 huishoudens hun energiefactuur onder controle hebben — ongeveer evenveel als het aantal gezinnen dat vandaag van het sociaal tarief geniet, maar zonder impact op de begroting. Vlaanderen hoeft hiervoor enkel een gelijk speelveld te creëren voor burgerinitiatieven, zoals Europa sinds 2020 voorschrijft in de richtlijnen rond energiegemeenschappen.
Rescoop Vlaanderen heeft het Vlaams Parlement en de regering gevraagd om een initiatief naar Nederlands model. Daar voorziet het Klimaatakkoord van 2019 in een verplicht participatieplan van tot 50% burgerdeelname, afgestemd op de lokale gemeenschap, als voorwaarde voor een vergunningsaanvraag.